काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच बढेको सैन्य तनाव केही मत्थर हुने संकेत देखिएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उल्लेख्य रूपमा घटेको छ। दुवै देशले थप आक्रमण रोक्दै वार्तालाई प्राथमिकता दिने संकेत गरेपछि ग्लोबल बेन्चमार्क ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य एकैदिन ९ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेर प्रतिब्यारेल ८८ डलरभन्दा तल झरेको हो।
गत हप्तासम्म द्वन्द्व चर्किँदा ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य १०० डलरभन्दा माथि पुगेको थियो। तर पछिल्ला कूटनीतिक गतिविधिले ऊर्जा आपूर्तिसम्बन्धी चिन्ता केही कम भएपछि बजारमा राहत देखिएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि अमेरिकी राजदूतले इरानमाथिको आक्रमण लगातार दोस्रो रात पनि रोकिएको र वार्ताका लागि समय तथा अवसर दिइएको बताएका छन्। त्यसको प्रतिक्रियामा इरानी सेनाका प्रवक्ताले तेहरानले पनि आफ्नो ‘जवाफी’ सैन्य कारबाही अस्थायी रूपमा स्थगित गरेको जानकारी दिएका छन्।
यसअघि युद्धका कारण विश्वकै प्रमुख तेल ढुवानी मार्ग हर्मुज जलडमरुमध्य बन्द भएपछि विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा गम्भीर असर पर्ने चिन्ताले तेलको मूल्य तीव्र रूपमा उकालो लागेको थियो। यही मार्गबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल तथा तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) ओसारपसार हुने गर्छ।
यस वर्षको जुनमा दुवै देशले सैन्य गतिविधि रोक्ने र जलडमरुमध्य पुनः सञ्चालनमा ल्याउने सहमतिपछि तेलको मूल्य युद्धअघिकै स्तर अर्थात् प्रतिब्यारेल करिब ७० डलरमा झरेको थियो। तर यही महिनाको सुरुआतमा युद्धविराम भंग भएपछि आपूर्ति अवरुद्ध हुने चिन्ता पुनः बढ्दै मूल्य फेरि उकालो लागेको थियो। यमनका हुथी विद्रोहीले रातो सागरमा तेल ट्यांकरमाथि आक्रमण गरेपछि बजारमा थप दबाब परेको थियो।
जुलाईको सुरुदेखि करिब ७० डलर आसपास रहेको ब्रेन्ट क्रुड महिनाको अन्त्यतिर १०० डलर नाघेको थियो। तर २७ जुलाई २०२६ बिहान ११:३० बजेसम्म यसको मूल्य घटेर प्रतिब्यारेल ८८.९५ डलरमा पुगेको छ।
वेल्थ क्लबकी चिफ इन्भेस्टमेन्ट स्ट्र्याटेजिस्ट सुसाना स्ट्रिटरका अनुसार बजारमा केही राहत देखिए पनि अवस्था अझै पूर्ण रूपमा स्थिर भइसकेको छैन। उनका अनुसार वार्ताले दीर्घकालीन समाधान निकाल्छ वा निकाल्दैन भन्ने विषयमा अझै अनिश्चितता कायम छ।
कच्चा तेलको मूल्यमा आएको उतारचढावको प्रत्यक्ष प्रभाव विश्वभर पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा पर्ने गर्छ। इन्धन महँगिँदा ढुवानी लागत बढ्ने भएकाले खाद्यान्नलगायत दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यसमेत बढ्न सक्छ, जसले मुद्रास्फीतिमा थप दबाब सिर्जना गर्ने जोखिम रहन्छ।
यही अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै विभिन्न केन्द्रीय बैंकहरू ब्याजदरसम्बन्धी नीतिमा सतर्क देखिएका छन्। युरोपेली केन्द्रीय बैंकले हालै मुद्रास्फीतिको दबाब बढेको उल्लेख गर्दै झन्डै तीन वर्षपछि पहिलो पटक आफ्नो मुख्य ब्याजदर वृद्धि गरेको थियो। उता बैंक अफ इंगल्यान्डले यसै साता हुने मौद्रिक नीति बैठकमा मुख्य ब्याजदर ३.७५ प्रतिशतमै कायम राख्ने अपेक्षा गरिएको छ, यद्यपि वित्तीय बजारले वर्षको अन्त्यतिर ब्याजदर बढ्न सक्ने अनुमान गरिरहेका छन्।
