चीन र अमेरिकाबीच चलिरहेको व्यापार युद्धले विभिन्न असरहरु देखाइरहेको छ । अमेरिका यस युद्धमा चीनले खेलेको चालमा फसेको देखिन्छ ।
यसैको असरका रुपमा अमेरिकी कार निर्माता फोर्ड मोटर कम्पनीले पछिल्ला तीन हप्तामा अमेरिकामा रहेका आफ्ना केही कारखानाहरू बन्द गर्नुपरेको छ ।
यसको कारण दुर्लभ पृथ्वी खनिज (रेयर अर्थ) हरूबाट बनेको चुम्बकको अभाव थियो ।
यी चुम्बकहरू सवारी साधनका धेरै महत्त्वपूर्ण भागहरूमा प्रयोग गरिन्छ ।
व्यापारको सन्दर्भमा अमेरिका र चीनबीच चलिरहेको तनावमा यी दुर्लभ पृथ्वी खनिजहरू ठूलो मुद्दा हुन् । यसको प्रभाव भारतमा पनि देख्न सकिन्छ ।
फोर्डका सीईओ जिम फार्लीले भने कि यो अवस्थाले देखाउँछ कि हामीले सवारी साधनका पार्टपुर्जा बनाउन आफ्नै देशमा आपूर्ति श्रृंखला सिर्जना गर्नुपर्नेछ ।
चीनले दुर्लभ पृथ्वीको निर्यातको लागि नयाँ नियम बनाएको छ । यसले आपूर्तिमा ढिलाइ गरिरहेको छ ।
फार्लीले एस्पेन आइडियाज फेस्टिभलमा भने, ‘हामीले चीनबाट उच्च शक्तिका चुम्बकहरू नपाएको कारणले गर्दा हामीले विगत तीन हप्तादेखि हाम्रा कारखानाहरू बन्द गरेका छौं ।’
फार्लीले भने कि यी चुम्बकहरू कार सिट, विन्डशिल्ड वाइपर, ढोका र अडियो प्रणालीका लागि महत्त्वपूर्ण छन् ।
फार्लीले यी सामग्रीहरू प्राप्त गर्न कम्पनीको कठिनाइहरूको बारेमा आवाज उठाउँदै आएका छन् ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि चीनसँगको वार्तामा दुर्लभ पृथ्वीको निर्यात इजाजतपत्रहरू द्रुत रूपमा स्वीकृत गर्न सहमत भएको बताएका थिए । यसको बावजुद, समस्या यथावत् रह्यो ।
अमेरिका र चीनबीचको व्यापार वार्तामा दुर्लभ पृथ्वी एक प्रमुख मुद्दा बनेको छ ।
यी बहुमूल्य कच्चा पदार्थहरू कार, आईफोन र अन्य चीजहरूमा प्रयोग गरिन्छ ।
चीन यी उत्पादनहरूको सबैभन्दा ठूलो उत्पादक हो र वार्तामा आफ्नो कुरा प्राप्त गर्न तिनीहरूलाई प्रयोग गर्दछ ।
चीनले बनायो नयाँ नियम
चीनले भारत लगायत विश्वभर दुर्लभ पृथ्वी खनिजहरूको निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको छ ।
चीनले अप्रिल ४ मा एक नियम बनायो । यस नियम अनुसार, मध्यम र भारी पृथ्वी चुम्बकहरू निर्यात गर्न चाहने कुनै पनि कम्पनीले पहिले चिनियाँ वाणिज्य मन्त्रालयबाट इजाजतपत्र लिनुपर्नेछ ।
इजाजतपत्र प्राप्त गर्नु अघि, खरिदकर्ता कम्पनीबाट प्रमाणपत्र लिनुपर्नेछ । यस प्रमाणपत्रमा केही ग्यारेन्टीहरू दिनुपर्नेछ ।
यी ग्यारेन्टीहरूमा यो पनि समावेश छ कि उनीहरूले यी चुम्बकहरूलाई विनाशकारी हतियार बनाउन प्रयोग गर्नेछैनन् ।
उनीहरूले यो पनि भन्नुपर्नेछ कि यी चुम्बकहरू सम्पूर्ण विश्वलाई खतरामा पार्ने हतियार बनाउन प्रयोग गरिने छैन ।
यो नियम डोनाल्ड ट्रम्पले लगाएको करको प्रतिक्रियामा आएको हो ।
भारतमा कस्तो प्रभाव पर्छ ?
भारतका २० भन्दा बढी कम्पनीहरूले यो इजाजतपत्रको लागि आवेदन दिएका छन्, तर चीनले अहिलेसम्म इजाजतपत्र दिएको छैन ।
सोसाइटी अफ इन्डियन अटोमोबाइल म्यानुफ्याक्चरर्सको तथ्याङ्क अनुसार, भारतका ५२ कम्पनीहरूले चीनबाट चुम्बक किन्छन् ।
यी चुम्बकहरू भारतमा सवारी साधन उत्पादन गर्ने कम्पनीहरूलाई आपूर्ति गरिन्छ ।
यदि यी कम्पनीहरूले चाँडै इजाजतपत्र पाएनन् भने, जुलाईको सुरुसम्ममा उनीहरूको स्टक सकिने र उत्पादन बन्द हुने डर छ ।